Wstęp

Link do książki ze szczegółowymi informacjami

Notatka powstała na bazie powyższego fragmentu. Informacje zawarte w notatce są mocno uogólnione.

Pojęcia

Dane - znane fakty, które można jakoś zarejestrować, i które mają konkretne znaczenie (np. kontakty w telefonie: każdy jeden kontakt, to jedna dana)

Baza danych - połączone ze sobą dane. Więcej tutaj

SZBD - System zarządzania bazą danych - zbiór programów umożliwiających tworzenie i utrzymywanie bazy danych, niezależnie od tego co znajduje się w bazie. Więcej tutaj

System bazy danych - połączenie bazy danych z oprogramowaniem SZBD

Baza danych

Czyli zbiór nieprzypadkowych, powiązanych ze sobą danych (np. wszystkie kontakty w telefonie, wyświetlone w aplikacji Kontakty). Musi mieć następujące własności:

  • źródło, z którego będą pochodzić przechowywane w BD dane
  • interakcja ze zdarzeniami, które mają miejsce w reprezentowanym przez BD wycinkiem świata rzeczywistego
  • użytkownicy, którzy są aktywnie zainteresowani zawartością BD. Użytkownicy mogą przeprowadzać transakcje biznesowe, mogą też wpisywać zdarzenia, które powodują zmianę informacji w bazie.
  • zmiany w bazie należy odzwierciedlać tak szybko jak tylko to możliwe, aby zawarte w niej dane zawsze były precyzyjne i wiarygodne; BD musi stanowić wierne odzwierciedlenie reprezentowanego przez nią wycinka świata rzeczywistego

Rozróżniamy bazy danych utrzymywane ręcznie oraz całkowicie skomputeryzowane.

Ręczne bazy danych, to np. katalog kart bibliotecznych

Skomputeryzowane bazy danych mogą być tworzone i utrzymywane zarówno za pomocą grupy programów napisanych specjalnie z myślą o tym zadaniu, jak i przez system zarządzania bazą danych

SZBD

System zarządzania bazą danych, to uniwersalny system programowy, któy ułatwia definiowanie, konstruowanie, manipulowanie i udostępnianie baz danych różnym użytkownikom i aplikacjom.

Definiowanie

Określanie typów i struktur danych oraz ograniczeń dla przechowywanych w BD informacji. W SZBD przechowywane są także definicje bazy lub informacje opisowe w postaci katalogu lub słownika bazy danych, inaczej zwane metadanymi

Konstruowanie

Proces kontrolowany przez SZBD, polegający na umieszczaniu w BD właściwych informacji na jakimś medium przechowywania.

Manipulowanie

Obejmuje takie działania jak:

  • wykonywanie zapytań wyciągających z bazy określone informacje,
  • aktualizowanie bazy danych w taki sposób, aby zawarte w niej informacje odzwierciedlały rzeczywisty stan reprezentowanego wycinka świata rzeczywistego,
  • generowanie raportów na podstawie informacji zawartych w BD

Udostępnianie

Umożliwia wielu użytkownikom i programom jednoczesne operowanie na informacjach zawartych w BD.

Aplikacja uzyskuje dostęp do bazy, wysyłając zapytania lub żądania do SZBD. Zapytanie zwykle powoduje pobranie jakichś danych. Transakcja może powodować wczytanie jakichś danych i zapisanie pewnych informacji w bazie.

Pozostałe funkcje SZBD

  • Ochrona bazy danych - zarówno systemowa (awarie, niewłaściwe działanie sprzętu oraz oprogramowania), jak i zabezpieczanie przed nieuprawnionym dostępem.
  • Konserwowanie bazy danych przez długi okres czasu, czyli dostosowywanie BD do ewoluujących wymagań.

Przykład manipulowania BD - nieformalne zapytania i instrukcje aktualizujące

Na podstawie bibliotecznej BD tworzonej na zajęciach

Manipulowanie wiąże się z wykonywaniem zapytań i aktualizacją zawartych w niej informacji. Przykładowo, zapytania mogą wyglądać następująco:

  • "wygeneruj listę książek znajdujących się w mojej bazie, wraz z ilością egzemplarzy"
  • "wygeneruj listę czytelników wraz z aktualnie wypożyczonymi książkami"

Przykładowe instrukcje aktualizujące:

  • "zmień adres czytelnika Jan Kowalski na Miedziana 14"
  • "dodaj 3 egzemplarze książki Kubuś Puchatek"

Aktorzy na scenie

Małą, osobistą bazą danych zarządza (definiuje, konstruuje i operuje) zwykle jedna osoba, zatem nie ma potrzeby, aby zapewniać w takiej bazie mechanizmy współdzielenia pomiędzy wielu użytkowników. Jednak w przypadku większych BD w dużych organizacjach wiele osób jest zaangażowanych w projektowanie, wykorzystywanie i konserwację ogromnych baz danych wykorzystywanych przez wielu użytkowników.

Administratorzy baz danych

Zajmują się zarządzaniem bazą danych oraz SZBD lub oprogramowaniem pokrewnym. Osoby na tym stanowisku odpowiadają za:

  • uwierzytelnianie dostępu do BD
  • koordynowanie i monitorowanie wykorzystania BD
  • pozyskiwanie niezbędnych zasobów programowych i sprzętowych
  • wszelkie problemy, w tym naruszenia bezpieczeństwa czy zbyt długi czas odpowiedzi

Projektanci baz danych

Odpowiadają za:

  • identyfikację danych, które będą docelowo przechowywane w bazie
  • wybór właściwych struktur, które będą przechowywały i reprezentowały powyższe dane

Większość w/w zadań musi być wykonana przed faktyczną implementacją BD i wypełnieniem jej danymi.

A także są odpowiedzialni za zapewnienie odpowiedniej komunikacji ze wszystkimi potencjalnymi użytkownikami. Uzgadniają to z każdą z grup.

Użytkownicy końcowi

Zajmują się przetwarzaniem zapytań, aktualizowaniem informacji oraz generowaniem raportów bazy danych. To właśnie dla nich przede wszystkim jest tworzona baza danych.

Analitycy systemowi i programiści aplikacji: Fragment PDF

Pracownicy poza sceną

Czyli tacy, którzy interesują się nie bazą danych, a głównie zawartych w niej danymi. Dzielą się na:

  • Projektantów i programistów SZBD
  • Programistów narzędzi - narzędzia odpowiadające za projektowanie, wykorzystanie, a także wydajność BD
  • Operatorów i personel pomocniczy - administratorzy systemów, którzy odpowiadają za bieżące funkcjonowanie i konserwację środowiska sprzętowego i programowego w celu wykorzystania systemu bazy danych