Zalety systemu Linux

  • Wielozadaniowość - możliwość uruchamiania wielu niezależnych od siebie procesów
  • Wielodostępność - możliwość jednoczesnej pracy wielu użytkowników, a także jednego użytkownika w kilku sesjach na raz
  • Wieloprocesorowość - możliwość obsługi wielu procesów
  • Stabilność - przy korzystaniu ze stabilnego jądra brak zawieszeń systemu
  • Bezpieczeństwo - stabilne jądra mają minimalną liczbę błędów, a odkryte błędy są natychmiast poprawiane
  • Małe wymagania sprzętowe
  • Wysoka konfigurowalność - każdy aspekt systemu można dostosować do swoich potrzeb
  • Ochrona pamięci - wadliwy program nie uszkodzi systemu

Wady systemu Linux

  • Niedobór sterowników - producenci sprzętu komputerowego nie zawsze dostarczają sterowniki dla systemu Linux, chociaż ta sytuacja systematycznie ulega poprawie
  • Trudny w dokumentacji - cała dokumentacja w języku angielskim
  • Nieprzystosowany dla użytkowników korzystających z gier - jest ich mniej niż w systemie Windows
  • Instalacja zajmuje dużo czasu

Jądro systemowe

  • Najważniejszy element w budowie systemu Linux
  • Odpowiada za komunikację systemu operacyjnego z urządzeniami fizycznymi (np. klawiatura, monitor)
  • Zawarto w nim specyficzne mechanizmy ważne dla prawidłowego działania systemu (tj. obsługa systemu plików, system firewall, obsługa urządzeń)

Praca w wierszu poleceń

Do komunikowania się użytkownika z jądrem systemu wykorzystywana jest powłoka systemowa (shell). Jest to program, który pełni funkcję pośrednika między jądrem systemu, a użytkownikiem. Program ten udostępnia interfejs w postaci wiersza poleceń. Po zalogowaniu do systemu, użytkownik uzyskuje znak zachęty (shell prompt). Po znaku zachęty użytkownik może wpisywać polecenia dla systemu.

Składnia polecenia

Składnia polecenia wygląda następująco:

<nazwa_konta>@<nazwa_komputera>:~$ <polecenie> <opcje> <argumenty>

gdzie:

  • <nazwa_konta>@<nazwa_komputera>:~$ - standardowy znak zachęty określający nazwę konta, komputera oraz bieżący katalog; symbol # poprzedza polecenia wpisywane przez użytkownika root, natomiast $ - polecenia pozostałych użytkowników.
  • <polecenie> - określa, co system ma wykonać
  • <opcje> - zawierają dodatkowe informacje o sposobie wykonania polecenia
  • <argumenty> - określają obiekty, których dotyczy polecenie

Aktualizacja Linuxa

sudo apt-get update
Powyższe polecenie pobiera informacje o aktualnych pakietach. Polecenie wymaga uprawnień administratora (roota) - po wpisaniu polecenia, należy podać odpowiednie hasło.

sudo apt-get upgrade
Powyższe polecenie pobiera z repozytoriów w internecie pakiety i zastępuje nimi starsze wersje.

Podstawowe komendy w systemie Linux

ps

Wyświetla listy uruchomionych przez użytkownika procesów
ps -aux - wyświetla listę wszystkich uruchomionych procesów
ps -A - wyświetla listę procesów uruchomionych przez wszystkich użytkowników
Najważniejszą spośród wyświetlanych informacji jest indentyfikator procesu PID. Pozostałe pola oznaczają:

  • TTY - identyfikator konsoli, z której proces został uruchomiony
  • TIME - czas procesora wykorzystany do tej pory
  • CMD - polecenie, którym uruchomiono proces

kill

Usuwanie działającego procesu
Polecenie to musi otrzymać jako argument identyfikator procesu PID.
Opcje polecenia kill:

  • -2 - przerywanie wykonywania procesu nakazane z klawiatury (Ctrl + C)
  • -3 - zakończenie wykonywania procesu z jednoczesnym utworzeniem pliku, który zawiera obraz pamięci procesu (plik core)
  • -9 - wymuszenie zakończenia procesu
  • -19 - zatrzymanie wykonywanego procesu z możliwością późniejszego wznowienia

useradd

Dodawanie nowego użytkownika useradd <opcje> <nazwa_użytkownika>
Opcje polecenia useradd:

  • -c "<komentarz>" - dodawanie komentarza (imię i nazwisko użytkownika) do pola komentarza w pliku haseł
  • -d <katalog_domowy> - wskazanie katalogu domowego dla nowego użytkownika; standardowo jest tworzony nowy katalog w /home.
  • -m - tworzenie katalogu domowego, jeśli nie istnieje
  • -g <początkowa_grupa> - nazwa lub numer początkowej grupy logowania użytkownika
  • -s <powłoka> - ustawienie powłoki systemowej użytkownika, domyślnie jest wybierana powłoka systemowa. Ustawienie powłoki na /sbin/nologin powoduje, że użytkownik nie może się zalogować

passwd

Zmienia hasło użytkownika passwd <opcje> <nazwa_użytkownika>

usermod

Zmienia ustawienia użytkownika usermod <opcje> <nazwa_użytkownika>. Można użyć takich samych opcji, jak w poleceniu useradd, oraz:

  • -L - blokuje hasło użytkownika. Opcja ta powoduje wstawienie "!" na początku zakodowanego hasła
  • -U - odblokowuje hasło użytkownika

usermod -G <nazwa_grupy> <nazwa_użytkownika> - dodaje użytkownika do grupy

userdel

Usuwa konto użytkownika userdel <opcje> <nazwa_użytkownika>.
Katalog domowy nie zostanie usunięty. Aby usunąć katalog domowy, należy użyć opcji -r

groupadd

Dodawanie nowej grupy użytkowników groupadd <opcje> <nazwa_grupy>.
Opcje polecenia groupadd:

  • -g <grupa> - identyfikator grupy (GID)
  • -p <zakodowane_hasło> - należy podać hasło w formie zakodowanej, np. utworzone poleceniem crypt

groupmod

Zmienia ustawienia grupy. Można używać takich samych opcji jak w poleceniu groupadd

groupdel

Kasuje grupę użytkowników

Aby zmienić konsolę, używa się kombinacji klawiszy Ctrl + Alt + Fn (n=1...12).

Wielodostępowość - komendy

whoami - polecenie wyświetlające nazwę konta, na którym się obecnie pracuje
who - wyświetla wszystkich zalogowanych użytkowników w systemie
write - użytkownicy mogą między sobą wysyłać wiadomości. Po poleceniu należy wpisać nazwę zalogowanego użytkownika, do którego chcemy wysłać wiadomość
wall - użytkownik wysyła wiadomość do wszystkich zalogowanych użytkowników

Katalogi standardowe podczas instalacji Linuxa

/ - katalog główny
/bin - przechowywane są w nim standardowe polecenia systemu Linux
/dev - przechowywane są w nim pliki reprezentujące punkty dostępu do urządzeń systemowych, np. napędu CD/DVD
/etc - przechowywane są w nim administracyjne pliki konfiguracyjne
/home - przechowywane są w nim katalogi domowe poszczególnych użytkowników
/mnt - zapewnia odpowiednią lokalizację montowania urządzeń, tj. zdalne systemy plików oraz nośniki wymienne
/root - katalog domowy administratora systemu
/tmp - przechowywane są w nim pliki tymczasowe, wykorzystywane przez aplikacje
/usr - przechowywane są w nim pliki dokumentacji systemu oraz większość programów użytkownika
/boot - przechowywane jest w nim jądro systemu
/var - przechowywane są w nim często zmieniające się pliki, np. logi systemowe

Inne komendy

cat /etc/passwd - wyświetlanie pliku z informacjami o wszystkich użytkownikach w systemie